Phát biểu về Báo cáo tình hình Nhân quyền các nước năm 2012 – Họp báo đặc biệt.Uzra Zeya -
Quyền Trợ lý Thư ký Văn phòng Dân chủ, Nhân quyền và Lao độngWashington, DC – Ngày 19/4/2013
Ms. ZEYA: Xin cám ơn ngài Ngoại trưởng rất nhiều. Tôi muốn nói vài lời về cách chúng ta sử dụng Bản báo cáo Nhân quyền hằng năm để thông tin cho các cơ quan Ngoại giao trên khắp thế giới của chúng ta và giúp các bạn có một cái nhìn tổng quan nhanh chóng về một số những diễn biến chủ yếu trong năm qua, mà bản báo cáo đã mô tả, rồi tôi sẽ hân hạnh lắng nghe những câu hỏi từ các bạn.
Như ngài Ngoại trưởng đã nói, Nhân quyền là trọng tâm trong những cam kết ngoại giao toàn cầu của Hoa Kỳ và những bản báo cáo này là nền tảng thực tế để chúng ta xây dựng và định hình các chính sách của mình. Nhân quyền luôn nằm trong chương trình nghị sự, trong các mối quan hệ song phương của chúng ta, ví dụ như trong suốt cuộc đối thoại Nhân quyền Mỹ-Việt gần đây, trong đó chúng ta thúc giục việc trả tự do cho các tù nhân chính trị gồm Lê Quốc Quân, Tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ và những người khác. Chúng ta luôn ủng hộ những người bị bỏ tù vì những hoạt động cho lý tưởng của họ, gồm Khôi nguyên Nobel Hòa bình Lưu Hiểu Ba và Luật sư Nhân quyền Cao Trí Thịnh và Mục sư Saeed Abedini của Iran, trong số nhiều nhà hoạt động khác trên khắp thế giới.
Những bản báo cáo riêng lẻ thì độc lập và với chúng chừng đó là đủ, vì thế tôi đề xuất là các bạn hãy lấy thêm thông tin chi tiết về những quốc gia hay khu vực cụ thể từ chúng. Đồng thời, tôi muốn nêu bật những diễn biến quan trọng trong năm 2012.
Trước tiên, như ngài Ngoại trưởng đã ghi nhận, chúng tôi tiếp tục chứng kiến một không gian dành cho xã hội dân sự đang dần thu hẹp tại các quốc gia mà số lượng ngày càng tăng như Trung Quốc, Ai Cập, và Nga, chỉ kể tên một vài nước như thế. Năm 2012 đã chứng kiến những luật mới ngăn cản việc thực hành các quyền tự do ngôn luận, tự do hội họp, tự do lập hội và tự do tôn giáo; sự tăng cường những hạn chế đối với các tổ chức nhận tài trợ từ nước ngoài; và việc sách nhiễu, bắt bớ và sát hại các nhà hoạt động chính trị trong lĩnh vực lao động và nhân quyền.
Bất kể các biện pháp được đưa ra, kết quả không thay đổi: Khi chính quyền bóp nghẹt xã hội dân sự, đất nước họ sẽ bị tước đoạt các ý tưởng, năng lượng và dân trí – những yếu tố cần thiết cho sự thành công và ổn định lâu dài trong thế kỷ 21.
Chúng tôi cũng nhìn thấy quyền tự do truyền thông đang chịu sự đe dọa ngày càng tăng trong năm 2012. Một con số kỷ lục các nhà báo bị giết khi làm nhiệm vụ hoặc như là hậu quả của việc đưa tin của mình. Một số chính quyền có những biện pháp bóp nghẹt báo chí qua việc sử dụng những điều luật chống khủng bố được mở rộng thái quá, những quy định pháp luật nặng nề, những vụ sách nhiễu và bỏ tù các nhà báo. Ở Ethiopia, Eskinder Nega vẫn còn ở tù, và Calixto Ramon Martinez Arias trải qua 6 tháng trong nhà tù Cuba vì viết vụ bùng nổ dịch tả. Một vài chính quyền cá biệt còn nhắm vào quyền tự do bày tỏ ý kiến trên mạng qua những đạo luật mang tính thắt chặt mới, các cuộc tấn công từ chối dịch vụ, các vụ sách nhiễu blogger, nhà báo và các nhà hoạt động trên mạng. Xin lấy ví dụ, ở Ai Cập, blogger Alaa Abdel Fattah đã bị bắt đi bắt lại và bị sách nhiễu liên tục bởi chính quyền.
Khắp vùng Trung Đông năm 2012, đàn ông và phụ nữ tiếp tục tổ chức và lên tiếng đấu tranh cho nhân phẩm, cho cơ hội kinh tế và cho sự quan tâm về tương lai chính trị của nước họ. Đã có những cuộc bầu cử lịch sử ở Ai Cập và Lybia nhưng cũng là sự thụt lùi đáng ngại, bao gồm sự xói mòn tình trạng bảo vệ xã hội dân sự, sự xâm hại tình dục nhắm vào phụ nữ, bạo động và đàn áp nhắm vào các nhóm tôn giáo thiểu số khắp vùng. Bashar al-Assad leo thang những cuộc tấn công tàn bạo chống lại chính người dân của mình ở Syria; tình hình căng thẳng giữa các cộng đồng và bạo lực chính trị tiếp diễn ở Iraq, Bahrain và Yemen; các chính quyền khắp vùng Vịnh đã có những hành động giới hạn quyền tự do bày tỏ quan điểm cả trên mạng lẫn ngoài mạng.
Các cuộc đấu tranh này không giới hạn trong khu vực Trung Đông, đặc biệt là vấn đề bạo lực chống lại những nhóm người bị gạt ra bên lề xã hội. Bản báo cáo 2012 đã đưa ra những tài liệu dẫn chứng về tình trạng phân biệt đối xử và truy bức đối với thành viên của các nhóm sắc tộc và tôn giáo thiểu số, bao gồm người Do Thái, người La Mã, tín đồ Cơ đốc Chính thống, tín đồ Hồi giáo Ahmadis, tín đồ Baha’i, người Uighur, và người Tây Tạng; cũng như sự phân biệt đối xử những nhóm dân yếu thế khác như người tàn tật, những người đồng tính nữ, đồng tính nam, lưỡng tính và người người chuyển giới khắp nơi trên thế giới.
Phụ nữ và trẻ em gái tiếp tục bị đe dọa trên toàn cầu, đối mặt những vụ lạm dụng từ bạo lực tình dục đến những tập tục truyền thống tai hại. Từ Afghanistan đến Cộng hòa dân chủ Công gô, phụ nữ và trẻ em gái là những mục tiêu của sự đàn áp trong lúc họ cố gắng sống cuộc sống hằng ngày, thay đổi xã hội cho tốt hơn và thực hành những quyền tự do cơ bản vốn có của con người.
Thật may là không phải tất cả tin tức trong năm 2012 đều tồi tệ. Như ngài Ngoại trưởng đã nói, chúng tôi đã khuyến khích- chúng tôi đang được cổ vũ bởi những gì đang xảy ra ở Miến Điện. Chính quyền Miến Điện đã trả tự do cho 700 tù nhân chính trị từ năm 2011, nhiều người trong số này đã ở tù hơn một thập kỷ. Bà Aung San Suu Kyi và 42 thành viên của Liên đoàn quốc gia vì Dân chủ đã được bầu vào Quốc hội trong những cuộc bầu cử bổ sung có thể nói là minh bạch và toàn diện. Chính quyền đã có một số nới lỏng kiểm duyệt báo chí và cho phép công đoàn thành lập và đăng ký. Tuy nhiên, nhiều yếu tố của bộ máy độc tài vẫn còn nguyên vẹn. Và như ngài Ngoại trưởng đã lưu ý, chúng tôi cũng rất quan ngại về cuộc xung đột ở bang Kachin và bạo động sắc tộc ở bang Rhakine, nằm ở miền trung Miến Điện.
Bên cạnh những cuộc bầu cử mà tôi đã đề cập đến ở Trung Đông và Miến Điện, Georgia đã tổ chức các cuộc bầu cử Nghị viện dẫn đến cuộc chuyển hóa quyền lực dân chủ ôn hòa đầu tiên ở quốc gia này từ khi được độc lập năm 1992. Và khắp thế giới mỗi ngày, những người đàn ồng và phụ nữ dũng cảm đã chấp nhận nguy hiểm, quên mình để bênh vực những quyền con người phổ quát và để cải thiện cuộc sống của tha nhân.
Cuối cùng, tôi muốn lặp lại lời cảm tạ của ngài Ngoại trưởng đối với các đồng nghiệp của chúng ta ở hải ngoại và trong Bộ ngoại giao, trong đó có biên tập viên kỳ cựu của chúng ta, ông Steve Eisenbraun, người đã làm việc không mệt mỏi để ráp các bản báo cáo này. Đây thực sự là một nhiệm vụ nặng nề và mỗi năm chúng tôi đều nỗ lực để làm tốt hơn. Năm nay, như ngài Ngoại trưởng đã đề cập, chúng tôi đã đưa ra nhưng thông tin toàn diện về điều kiện nhà tù, tình trạng tham nhũng trong chính quyền, quyền công nhân và quyền của phụ nữ và trẻ em gái.
Chúng tôi hy vọng rằng các bản báo cáo sẽ làm sáng tỏ tình trạng nhân quyền khắp thế giới và chúng tôi đã cam kết làm việc với các chính quyền và xã hội dân sự để ngăn chặn những trường hợp lam dụng và ủng hộ các quyền phổ quát cho tất cả mọi người.
Vì thế, tôi sẽ dừng tại đây, và tôi hân hạnh được nghe các câu hỏi.
Ms. PSAKI: Tôi sẽ yêu cầu vài người. Chúng ta có đủ thời gian cho vài câu hỏi. Mời Brad.
Hỏi: Vâng. Cả bà và ngài Ngoại trưởng đều đề cập rằng quý vị đưa ra những vấn đề nhân quyền trong tất cả các chuyến viếng thăm của mình, những sự thật khó khăn, như quý vị nói. Song gần đây, khi ngài Ngoại trưởng Kerry công du Trung Quốc, chúng tôi hầu như không nghe thấy lời nào về Nhân quyền cả. Vì thế, bà có thể cho chúng tôi biết về những sự thật khó khăn mà lẽ ra đã được thúc đẩy kia không?
Ms. ZEYA: Chắn chắn rồi. Tôi chỉ muốn nói tóm lại rằng việc phát huy nhân quyền hoàn toàn là một phần trong nghị trình song phương với Trung Quốc. Chúng tôi liên tục đưa lên những trường hợp nhân quyền cụ thể với chính quyền Trung Quốc trong các cuộc đối thoại song phương và các cuộc thảo luận cấp cao. Trong suốt chuyến viếng thăm của ngài Ngoại trưởng, như ngài đã nói rõ, ngài đã đưa ra những trường hợp cụ thể với chính quyền Trung Quốc, bao gồm cả trường hợp của Trần Khắc Quý, cháu của luật sư Trần Quang Thành. Anh ta đã đưa ra những chứng cớ vi phạm trong suốt thời gian ở tù của mình và những sách nhiễu đối với gia đình anh.
Một vài trường hợp khác mà chúng tôi thường xuyên đưa ra, tôi đã có đề cập đến trong phần giải thích của mình, những trường hợp đó bao gồm ông Cao Trí Thịnh, Lưu Hiểu Ba và, như tôi đã đề cập, anh Trần Khắc Quý. Nhưng đó chỉ là một vài trong số những tù nhân chính trị ở Trung Quốc. Tôi muốn chỉ cho anh đọc các bản báo cáo của chúng tôi, có nhiều chi tiết hơn về vấn đề này.
Hỏi: Và quý vị có đạt được tiến bộ nào liên quan đến những trường hợp này không?
Ms. ZEYA: Tôi nghĩ nó là một phần của cuộc đối thoại đang tiếp diễn.
Ms. PSAKI: Xin mời Said
Hỏi: Xin cám ơn bà. Tên tôi là Said Arikat từ Nhật báo Al Quds, tôi muốn hỏi bà về các tù nhân Palestine.
MS. ZEYA: Chắn chắn rồi.
Hỏi: Hiện có khoảng 4500 người trong tù. Có khoảng 280 người ở độ tuổi từ 12 đến 15, và tôi tự hỏi, với những hoạt động hiện tại đang gia tăng của quý vị để bắt đầu những cuộc đối thoại mới, liệu quý vị có mang vấn đề đó mà chờ đợi với chính quyền Israel không.
MS. ZEYA: Đúng vậy. Tôi muốn nói tóm lại rằng Hoa Kỳ đang đưa những vấn đề nhân quyền lên những cấp cao nhất trong chính quyền Israel. Tôi muốn đề nghị anh đọc bản báo cáo năm nay của chúng tôi về những vùng lãnh thổ bị chiếm đóng. Một vài vấn đề nhân quyền chủ yếu mà chúng tôi đã xác định là những cuộc bắt giữ tùy tiện, hành hạ và xâm phạm có tổ chức, mà thường là không bị trừng phạt, được gây ra bởi các tác nhân khác nhau; những giới hạn quyền tự do dân sự; và sự bất lực của người dân trong việc giữ cho chính quyền của mình có trách nhiệm giải trình.
